Ondanks het geldende algehele verbod op vuurwerk werd in Knokke-Heist tijdens de afgelopen dagen opnieuw herhaaldelijk illegaal vuurwerk afgestoken. Het gemeentebestuur herhaalt zijn dringende oproep aan inwoners en bezoekers om de regelgeving te respecteren en benadrukt de gevaren die het gebruik van pyrotechnisch materiaal met zich meebrengt.

Herhaaldelijke overtredingen vastgesteld

Al in de aanloop naar nieuwjaar kwamen bij de lokale autoriteiten meldingen binnen van vuurwerk dat werd afgestoken op het strand en op verschillende andere locaties binnen de gemeente. Ook na de jaarwisseling werden nieuwe overtredingen geregistreerd. Het gemeentebestuur stelt vast dat een deel van de bevolking en bezoekers het verbod niet naleeft of zich niet bewust is van de geldende regelgeving.

In Knokke-Heist geldt een strikt en alomvattend verbod op het afsteken van vuurwerk, wensballonnen en Bengaals vuur door particulieren. Deze regel is van toepassing op het volledige grondgebied van de gemeente, zonder uitzonderingen voor specifieke zones of momenten. Wie zich niet aan dit verbod houdt, riskeert een gemeentelijke administratieve sanctie (GAS-boete) van 500 euro. Het gemeentebestuur benadrukt dat handhaving een prioriteit blijft en dat overtreders effectief beboet zullen worden.

Waarom vuurwerk aanzienlijke risico’s met zich meebrengt

Vuurwerk wordt door velen gezien als een onlosmakelijk onderdeel van feestelijke momenten en een manier om tradities in ere te houden. Toch gaat het gebruik van pyrotechnische producten gepaard met reële en vaak onderschatte gevaren. Bij het ontsteken van vuurwerk komen grote hoeveelheden energie vrij in de vorm van explosies, felle lichtflitsen en extreem hoge temperaturen die kunnen oplopen tot meer dan duizend graden Celsius.

Particulieren die vuurwerk afsteken, beschikken doorgaans niet over de nodige kennis, opleiding of veiligheidsuitrusting om deze producten verantwoord te hanteren. Daardoor is de kans op fouten, verkeerde inschatting en gevaarlijke situaties aanzienlijk groter dan bij professioneel georganiseerde vuurwerkshows.

Ernstige letsels bij gebruikers en omstanders

Tijdens de jaarwisseling belandt elk jaar een significaaf aantal mensen op de spoedafdeling met verwondingen die verband houden met vuurwerk. De afgelopen nieuwjaarsnacht vielen er zelfs dodelijke slachtoffers in Nederland, wat de ernst van de problematiek opnieuw onderstreept. Het is daarbij een hardnekkige misvatting dat enkel de persoon die het vuurwerk afsteekt gevaar loopt. In werkelijkheid raken ook veel onschuldige omstanders gewond die zich toevallig in de buurt bevonden.

Kinderen vormen een bijzonder kwetsbare groep. Hun nieuwsgierigheid, beperkte risico-inschatting en kleinere lichaamsbouw maken hen extra vatbaar voor ernstig letsel. De meest voorkomende verwondingen door vuurwerk zijn:

• Ernstige brandwonden aan handen, armen, gezicht en andere lichaamsdelen
• Oogletsels variërend van lichte irritatie tot volledig gezichtsverlies
• Amputaties of ernstige verminkingen van vingers en handen
• Gehoorbeschadiging door de harde knallen in de directe omgeving
• Interne verwondingen door ontploffingen die te dicht bij het lichaam plaatsvinden

Een zorgwekkend deel van deze slachtoffers had zelf helemaal geen vuurwerk in handen, maar bevond zich gewoon op de verkeerde plaats op het verkeerde moment. Rondvliegende onderdelen, onverwachte richtingsveranderingen van vuurpijlen en voortijdige explosies zorgen ervoor dat niemand in de omgeving volledig veilig is.

Aanzienlijk brandgevaar in dichtbevolkte gebieden

Naast het directe gevaar voor lichamelijk letsel vormt vuurwerk ook een substantieel risico op brand. De vonken, gloeiende deeltjes en extreme hitte die vrijkomen kunnen gemakkelijk brandbare materialen doen ontbranden. In een gemeente als Knokke-Heist, met veel dichtbebouwde wijken, appartementsgebouwen en historische panden, kan dit snel tot dramatische situaties leiden.

Eén enkele verkeerd afgestuurde vuurpijl kan voldoende zijn om:

• Daken en dakbedekking te doen ontvlammen
• Balkonmeubels en decoraties in brand te steken
• Geparkeerde voertuigen te beschadigen of zelfs volledig uit te laten branden
• Droge vegetatie en tuinen te laten ontvlammen
• Straatmeubilair en publieke infrastructuur te beschadigen

Dergelijke branden brengen niet alleen aanzienlijke materiële schade met zich mee, maar vormen ook een direct gevaar voor bewoners die in hun slaap verrast kunnen worden. Bovendien brengen zij ook de hulpdiensten die moeten ingrijpen in gevaar, zeker wanneer meerdere branden tegelijk uitbreken tijdens piekuren zoals rond nieuwjaar.

Onvoorspelbaarheid als gevaarlijke factor

Een bijkomend probleem is de fundamentele onvoorspelbaarheid van vuurwerk, vooral wanneer het wordt gehanteerd door onervaren gebruikers. Zelfs producten die in principe correct worden afgestoken, kunnen onverwacht gedrag vertonen. Pyrotechnische artikelen die niet meteen ontploffen, creëren een bijzonder risicovolle situatie. Vele ongevallen gebeuren wanneer mensen teruglopen naar vuurwerk dat niet werkte om het opnieuw aan te steken of te controleren. De vertraagde ontploffing kan dan leiden tot zeer ernstige verwondingen.

Factoren die het risico verder verhogen zijn:

• Alcoholgebruik waardoor het reactievermogen afneemt en risico’s verkeerd worden ingeschat
• Afleiding door het feestgedruis, andere mensen of smartphones
• Onbekendheid met de specifieke eigenschappen van verschillende vuurwerksoorten
• Onderschatting van de kracht en reikwijdte van het vuurwerk
• Slechte lichtomstandigheden waardoor gevaarlijke situaties moeilijker te inschatten zijn

Ook ogenschijnlijk onschuldig vuurwerk zoals sterretjes bereikt temperaturen van meer dan 1000 graden Celsius en kan ernstige brandwonden veroorzaken, vooral bij kinderen die ze vaak onbekommerd vasthouden.

Ernstige impact op huisdieren en andere dieren

Een aspect dat vaak wordt vergeten in de discussie over vuurwerk, maar dat niet mag worden onderschat, is de enorme stress en angst die vuurwerk veroorzaakt bij huisdieren en andere dieren. Voor honden, katten en andere gezelschapsdieren is de jaarwisseling vaak een periode van intense angst en paniek.

Waarom huisdieren zo heftig reageren op vuurwerk

Dieren ervaren de wereld fundamenteel anders dan mensen:

• Verhoogde gehoorsgevoeligheid: Honden kunnen bijvoorbeeld geluiden horen in een frequentiebereik dat voor mensen ontoegankelijk is, en hun gehoor is ongeveer vier keer gevoeliger dan dat van mensen. De harde knallen van vuurwerk worden door hen dus veel luider en pijnlijker ervaren.
• Onvoorspelbaarheid: Dieren begrijpen niet wat er gebeurt en kunnen de plotselinge explosies niet plaatsen. Voor hen zijn het willekeurige, bedreigende geluiden die uit het niets komen.
• Oncontroleerbare situatie: In tegenstelling tot natuurlijke bedreigingen kunnen dieren niet vluchten of vechten tegen vuurwerk, wat leidt tot extreme stress.

Symptomen van vuurwerkangst bij huisdieren

Huisdieren kunnen tijdens vuurwerk verschillende tekenen van acute stress vertonen:

• Heftig trillen en beven
• Hyperventileren of hijgen
• Excessief kwijlen
• Proberen zich te verstoppen op ongewone plaatsen
• Destructief gedrag zoals krabben aan deuren, muren of meubels
• Ongecontroleerd urineren of defeceren uit pure angst
• Paniekerig heen en weer lopen
• Weigeren te eten of te drinken
• In extreme gevallen: poging tot ontsnapping waarbij dieren zich kunnen verwonden

Langetermijngevolgen voor dierenwelzijn

De impact van vuurwerk op dieren beperkt zich niet tot de momenten waarop het daadwerkelijk wordt afgestoken. Dieren kunnen een trauma ontwikkelen waardoor:

• Ze anticipatiestress ervaren in de dagen voor nieuwjaar
• Hun angst jaar na jaar verergert
• Ze kunnen reageren op andere, vergelijkbare geluiden (onweer, hard verkeer)
• Hun vertrouwen in hun omgeving afneemt

Weggelopen en vermiste huisdieren

Elk jaar lopen tijdens de jaarwisseling honderden huisdieren weg omdat ze in paniek raken door vuurwerk. Deze dieren:

• Raken vaak gewond tijdens hun vlucht
• Kunnen de weg naar huis niet meer vinden
• Lopen risico op aanrijdingen
• Belanden soms nooit meer thuis

Dierenopvangcentra en asielen registreren structureel een piek in het aantal binnengebrachte, verdwaalde dieren in de dagen na nieuwjaar.

Impact op wilde dieren en vee

Ook wilde dieren zoals vogels, egels, konijnen en reeën worden ernstig verstoord door vuurwerk. Vogels kunnen in paniek uit hun slaapplaatsen vluchten en uitgeput neerstorten. In agrarische gebieden kan vuurwerk ook landbouwdierenzoals koeien, paarden, schapen en geiten in paniek brengen, met verwondingen en zelfs doodgeboortes bij zwangere dieren tot gevolg.

Het verbod op vuurwerk in Knokke-Heist beschermt dus niet alleen mensen, maar ook de vele duizenden huisdieren en wilde dieren die in de gemeente leven of verblijven.

Verbod als noodzakelijke preventieve maatregel

Om alle bovenstaande risico’s in te perken, heeft het gemeentebestuur van Knokke-Heist bewust gekozen voor een volledig verbod op vuurwerk voor particulieren. Deze maatregel is niet bedoeld om feestvreugde te beteugelen, maar om de veiligheid en het welzijn van alle inwoners, bezoekers én dieren te waarborgen.

Voor wie toch wil genieten van een vuurwerkspektakel, organiseert de gemeente regelmatig professionele vuurwerkshows. Deze worden uitgevoerd door gecertificeerde pyrotechnici die beschikken over de nodige opleiding, ervaring en professionele uitrusting. Zij werken volgens strikte veiligheidsprocedures, hebben verzekeringen afgesloten en zorgen voor veilige afstanden tot het publiek. Het risico voor toeschouwers ligt daardoor vele malen lager dan bij particulier vuurwerk.

Oproep tot verantwoordelijkheid en respect

Het gemeentebestuur doet een nadrukkelijke oproep aan alle inwoners en bezoekers van Knokke-Heist om het vuurwerkverbod te respecteren. De kernboodschap blijft onveranderd: vuurwerk is geen onschuldig vermaak. Het brengt reële gevaren met zich mee voor mensen, dieren en eigendommen.

Wie kiest voor veilige alternatieven en het verbod naleeft, draagt actief bij aan:

• Een veiligere leefomgeving voor iedereen
• Minder letsel en menselijk leed
• Bescherming van huisdieren en wilde dieren tegen stress en angst
• Een rustiger en aangenamer begin van het nieuwe jaar
• Minder werklast voor politie, brandweer en medische diensten

Het gemeentebestuur rekent op ieders verantwoordelijkheidszin en kondigt aan dat de handhaving van het verbod zal worden voortgezet. Overtredingen worden consequent beboet met de voorziene GAS-boete van 500 euro.

Voor vragen over het vuurwerkverbod of om overtredingen te melden, kunnen inwoners en bezoekers contact opnemen met de gemeentelijke diensten.